عبادت مىپردازد چنانكه در مقدّمه به روش كار خود اشاره مىكند ومىگويد : « أردت أن أشرحه شرحا يذلّل صعابه ويكشف نقابه ويوضح أغلاق لفظه ومعناه ، ويبيّن أعماق قشره ومغزاه ، وما تقاعدت في منازل تفسرى ظاهره وتنزيله ، بل استشرفت إلى ذروة مقام باطنه وتأويله » [ 1 ] . حكيم سبزوارى به تناسب فقرات دعا ، مسائل وموضوعات فلسفي وكلامي وعرفانى را طرح مىكند وبا استفاده از آيات وروايات واشعار فارسي وعربى وكلمات وعبارات بزرگان به بحث ونقد آراء مىپردازد ودر اين كتاب نيز مثل شرح الأسماء بيش از كتب درسى مثل شرح منظومه منطق وحكمت ، مجال بحث وتحقيق ونقد نظريات وتعرّض به آراء ديگران دارد وبا وجود اين ، چون بناى خود را در اين كتاب به اختصار گذاشته است - هر چند در مواردى اين بنا را بر هم مىريزد - خواننده را براي اطلاعات بيشتر به كتاب شرح الأسماء ارجاع مىدهد . مهمترين مباحث فلسفي وكلامي وعرفانى كه در اين كتاب به آنها پرداخته است ، عبارت است از : مباحث مربوط به فلك ( فقرهء 5 ) ، راههاى خداشناسى ( فقرهء 7 ) ، اقسام اتّحاد ومجانست وتنزّه حق تعالى از آن ( فقرهء 8 ) ، كيف واقسام آن ( فقرهء 9 ) ، خواطر ( فقرهء 10 ) ، اتّحاد عاقل ومعقول ( فقره 10 ) ، رؤيت خداوند از نظر معتزله واشاعره ( فقره 11 ) ، علم حق تعالى به خود وبه ما سوى ( فقره 12 ) ، ربط حادث به قديم ( فقرهء 16 ) ، عصمت أنبياء ( فقرهء 20 ) فتح ( فقرهء 21 ) ، نفس واطلاعات آن ( فقرهء 28 ) ، ملائكة وجنّ وشيطان ( فقرهء 28 ) ، كشف واقسام آن ( فقرهء

--> [ 1 ] ص 3 . موضوع تأويل براي سبزوارى بسيار اهميت دارد . وى در مقدمه اين كتاب ، ص 3 ، تفسير بدون تأويل را به زيبايى بدون ملاحت وشبح بدون روح ، تعبير كرده است وبا نقل دعايى از پيامبر أكرم كه در آن از خداوند مىخواهد به علىّ ( عليه السلام ) تأويل بياموزد ، براي تأويل مستند شرعي ذكر مىكند ودر كتاب شرح الأسماء ، ص 248 اشاره مىكند كه مفرّى از آن نيست : « وما من فريق من أهل الإسلام إلاّ وهو مضطرّ اليه .